«ديگرلازم نيست به دکتربرويد. فقط لازم است تا سري به داروخانه سر کوچه بزنيد و به دکترداروخانه بگويد که من سرما خوردهام. همان زمان يک کيسه پر از دارو به شما تحويل داده ميشود. مزيت اين کار اين است که ديگرلازم نيست ويزيت چند هزارتوماني پرداخت کنيد.» بسياري از مراجعان داروخانه اين توجيه را مطرح ميکنند که مگر قرار است يک پزشک براي درمان يک سرماخوردگي ساده چه دارويي تجويز کند که يک متصدي داروخانه نتواند! حالا چه عيبي دارد که همان داروها را داروخانهها به ما بدهند.
حاکميت اين تفکر موجب شده است که ايرانيان رکود مصرف دارو را در خاورميانه بشکنند.
عباراتي که به کرات درتوصيف فرهنگ ايرانيان به کار بردهاند، اين است که ايرانيها مانند نقل و نبات، دارو مصرف ميکنند. اختصاص دادن طبقهاي ازکمد و کابينت به دارو را تنها ميتوان دربين ايرانيان يافت که از رانيتدين تا آموکسيسيلين و آسپرين را در طبقهاي ازکمد جا دادهاند. وجود همين فرهنگ موجب شده که بسياري درمورد استفاده بيش ازحد دارو به ايرانيها هشداربدهند. به گونهاي که رسول ديناروند درمصاحبهاي به اين موضوع اشاره کرده و زنگ خطر ايجاد مقاومت دربرابر بسياري ازآنتيبيوتيکها را به صدا درآورده است.
ديناروند با بيان اينکه استفاده از آنتيبيوتيکها فراتر ازحد منطقي است، گفت:« مصرف بالاي آنتيبيوتيکها موجب افزايش مقاومت ميکروبي و بياثري 80 درصدي در مقابل بيماري شده است. به بيان روشنتر 80 درصد بيماران از مصرف اين داروها نتيجهاي نميگيرند.»
مصاحبه رئيس سازمان غذا و دارو نکته جالبي هم داشت. بنا برآمار اعلام شده رکود مصرف دارو در کشور متعلق به داروها بدون نسخه يا OTC بوده و استامينوفن، استامينوفن کدئين و داروهاي ديابتي و آموکسيسيلين در صدر اين داروها قرار ميگيرند. شايد اگر اندک بررسي انجام شود، شما هم متوجه شويد که اين داروهاي پرفروش نمايي واقعي از جامعه را نشان ميدهد.
فقط لازم است تا از فردي بخواهيد تا محتويات جيب و کيفش را به شما نشان بدهد. بعيد به نظر ميرسد که يک نوع مسکن در آن پيدا نکنيد. اگر اين درخواست در فصل زمستان مطرح شود، احتمالا ورقهاي از آموکسيسيلين هم ميتوانيد درآن پيدا کنيد. در صدر قرار گرفتن اين داروها تنها اختصاص به ايران دارد، کما اينکه
بر خلاف ايران که آنتيبيوتيکها در راس هر جدول دارويي قرار دارند، در آمريکا و ساير کشورهاي پيشرفته داروهاي مرتبط با کلسترول، قند خون و فشار خون در صدر جدول قرار ميگيرد. داروهاي پرمصرف بنا بر آمار منتشر شده از سوي سازمان غذا و دارو به جز استامينوفن و استامينوفن کديين، داروهاي ديابتي و آموکسيسيلين ميتوان داروهاي پرفروش را در ليستي تنظيم کرد. بعد از اين چهار قلم داروهايي همچون کلوپيدوگرل، سفيکسيم، آموکسيسيلين، آلبومين، ايميون گلبولين، کوآموکسيکلاو، سوماتروپين، ايمي پنم، فيلگراستيم، متفورمين قرار ميگيرد. در حال حاضرآنقدر استفاده از دگزامتازون، قرص سرماخوردگي، آنتي بيوتيکها، استامينوفنها براي ما عادي شده است که بسياري آن را دارو محسوب نميکنند. اين داروهاي ساده و پيش افتاده با هر بار سرماخوردگي مهمان خانه ما ميشوند. حتي گاهي بدون تجويز پزشک هم اين داروها مصرف ميشود. اين آشنايي چندين ساله باعث شده اين چند قلم دارو هميشه پاي ثابت ليست پرمصرفترين داروهاي کشور باشند که هر سال توسط سازمان غذا و دارو رسما اعلام ميشود. نکته جالب اينجا است، در ليست تجويزشدهترين داروهاي کشور آمريکا هيچ کدام از اين داروها قرار نگرفتهاند. به گزارش تامين 24،بعضي علت اين تفاوت فاحش را گران بودن قيمت دارو و در نتيجه مصرف بهينه آن در آمريکا ميدانند و بعضي کارشناسان معتقدند اين موضوع نشان دهنده رويکرد غلط پزشکان و جامعه ما نسبت به مسئله مصرف دارو است. به منظور مقايسه بهتر ميتوان نيمنگاهي به داروهاي پرمصرف در ساير کشورهاي جهان انداخت. مصرف بيش از حد دارو در ايران همواره يکي از موضوعات مورد بحث بوده و مسئولان همواره نسبت به رکودشکني آن هشدار دادهاند.
مسئله نگران کنندهتر دراين زمينه آن است که بيشترين مصرف خودسرانه دارو در کشور مربوط به آنتي بيوتيکها و داروهاي استروئيدي است. هرچند در زمينه استفاده از داروهاي تزريقي هم ايران رکودشکن بوده است به گونهاي که مصرف داروهاي تزريقي در کشور 3.6 برابر ميانگين جهاني است.»
داروهاي زيانآور شايد بسياري از افرادي که خودسرانه دارومصرف ميکنند، ازاثرات سوآن بياطلاع باشند. در اين ميان ميتوان به برخي از اين اثرات زيانآور اشاره کرد.
1) آمپول دگزامتازون: عوارض جانبي اين دارو ميتواند روي استخوان، سيستم خوني، غدد فوق کليه اثرات نامناسبي ميگذارد. اين آمپول براي کساني که بيماري مفاصل، رماتيسم، سرطان و... دارند، استفاده ميشود. در هيچ کجاي دنيا براي بيماريهاي سرماخوردگي تجويز نميشود.
2) قرص سرماخوردگي: اين قرص شامل ترکيبات استامينوفن است و برخي پزشکان براي هر آنفولانزا آن را تجويز ميکنند. درحالي که در بسياري از بيمارهاي آنفولانزا اين قرص اثر بخشي ندارد و نبايد تجويز شود.
3) کپسول آموکسي سيلين: اين کپسول هم جزو داروهايي است، که بسياري از بيماران خودشان آن را از داروخانهها تهيه ميکنند. اين کپسول هم براي درمان همه سرماخوردگيها مناسب نيست و همچنين مصرف بيمورد آن در دراز مدت اثرات نامناسبي بر روي بدن ميگذارد.
4) قرص مترونيدازول: اين آنتي بيوتيک براي مشکلات روده و اسهال تجويز ميشود، اما براي درمان هر نوع بيماري اسهال و روده به اين قرصها نيازي نيست. مصرف بيمورد اين قرصها حتي ممکن است، نتيجه عکس دهد و باعث مشکلات روده و اسهال دائمي شود.
5) قرص سفکسيم: بسياري از داروهاي پر مصرف در ايران جزو آنتي بيوتيکها به شمار ميروند. سفکسيم هم در اين دسته قرار ميگيرد. مهمترين اثر سو آنتيبيوتيکها ايجاد مقاومت دارويي نسبت به آنها است. مصرف بيش از حد و بيمورد آنتي بيوتيکها سبب ميشود تا در زمان نياز واقعي به آنتي بيوتيکها بدن نسبت به آن مقاومت پيدا کند و دارو اثربخشي مناسب خود را نداشته باشد.
شايد اين سوال بار ديگر مطرح شود که چرا اين داروها با وجود تاثيرات سو به صورت گسترده تجويز ميشود. ايرج خسرونيا، رئيس جامعه پزشکان متخصص داخلي ايران به دلايل استفاده بيش از حد اين داروها اشاره کردو گفت: «اين اتفاقات به دو دليل رخ ميدهد. بسياري از پزشکان جوان و کم تجربه بدون بررسي کامل نوع يک سرماخوردگي يا آنفولانزا همه داروهاي مشابه را تجويز ميکنند که اين اتفاق باعث مصرف بيش از حد داروها ميشود.
فرهنگ مصرف بيش ازحد دارو در بين مردم ايران چندان گسترش يافته است که مردم از پزشکي که داروي کمي براي آنها تجويزکرده است، دلخور شده و احتمال کمتري وجود دارد که در صورت بروز مشکل بار ديگر به آن پزشک مراجعه کنند. توجيه آنها اين است که پزشک نتوانسته است که بيماري آنها را به درستي تشخيص دهد. در اين موارد تلاش من اين بود که به اين افراد اين نکته را يادآوري کنم که پزشک به خوبي بيماري آنها را متوجه شده و طبيعي است که براي درمان يک آنفلونزا تنها يک سرماخوردگي ساده را تجويز کرده و به بيمار توصيه کند که بايد مايعات بيشتر بخورد تا علائم آن کنترل شود. البته اين دارو در صورتي توصيه ميشد که عفونتي در فرد مشاهده نميشد. در مدت زماني که من در يک داروخانه شبانهروزي مشغول به کار بودم، متوجه شدم که مردم تمايل دارند که از داروي تزريقي استفاده کنند تا هرچه زودتر خوب شوند. در غير اينصورت مرتب بر اين نکته تاکيد ميکردند که اين پزشک متوجه مشکل نشده و بهتر است که به پزشک ديگري مراجعه کنند. من به ياد دارم که بيماراني بودند که در يک روز به سه پزشک مراجعه کرده و در نهايت پزشک را مجبور به نوشتن داروي بيشتر ميکردند.
تغيير فرهنگ مصرف دارو نياز به کار گستردهاي دارد. به هرحال اين فرهنگ در تاروپود جامعه ريشه دوانيده است. زماني که پزشک به من ميگفت که بچه شما هيچ مشکلي ندارد، نميدانستم که بايد خوشحال بشوم يا ناراحت بشوم. به هرحال من چندين ساعت معطل شده بودم و ويزيت هم داده بودم، اما پزشک نميخواست که به من دارو بدهد. البته من به عنوان يک فرد مطلع که از عوارض دارو اگاهي داشتم، در نهايت از اين موضوع خوشحال ميشدم چون ميدانستم که استفاده بيش از حد دارو عوارض بدي دارد.
اين رويکرد هميشه صادق نيست. در بسياري از شهرستانها مشاهده ميشود که بيماران با اصرار از پزشک ميخواهند تا براي آنها داروي تزريقي بنويسد. در اين موارد فقط بهدنبال اين هستند که به سرعت خوب شوند اگر اين اتفاق رخ ندهد حتي با وجود تاييد دارو از سوي مسئول داروخانه، پزشک خود را عوض ميکنند. به نظر من راهاندازي پزشک خانواده و کمک مسئولان داروخانه ميتواند به نهادينه شدن اين فرهنگ کمک کند تا مردم کمتر دارو مصرف کرده و مصرف داروي مردم از يک الگوي درست تبعيت کند.
نکته قابل توجه اين است که در حال حاضر، سيستم داروخانهاي به صورت علمي صورت نميگيرد. در شرايطي هم که داروساز تمايل به دادن اطلاعات موردنياز به بيمار يا مشتري داشته باشد، بيمار گرفتن اين اطلاعات و تذکرها را از حقوق خود تلقي نميکند. از ديگرسو، ساختار داروخانههاي کشور بر اساس ساختار رايج و اسلوب کاربردي داروخانههاي ساير کشورها نيست. ساختار کانتر و ايستادن پشت کانتر و فروختن دارو مانند مغازهها، درست نيست، بلکه هر داروخانه بايد مطابق طراحي کشورهاي ديگر، ميزهاي مختلف مشاوره داشته باشند. مشابه اين حالت در آژانسهاي هواپيمايي مشاهده ميشود. پشت هر ميز بايد يک بيمار و يک داروساز بنشيند و بيمار اطلاعات موردنياز دارويي خود را با داروساز درميان گذاشته و مشورتهاي صحيح را بگيرد. اين اقدام در ايران به شکل سنتي انجام نميگيرد. نياز کشور به داشتن داروخانههاي زنجيرهاي غيرقابل چشمپوشي است. عليرغم اداره موفق داروخانهها به صورت زنجيرهاي در گوشه و كنار دنيا، شكلگيري داروخانههاي زنجيرهاي در ايران هنوز هم به علت نبود ضوابط قانوني و مشكلات مبتلابه داروخانهها داراي نقاط تاريك و روشني بسياري است كه كفه ترازوي مخالفان، اجراي برنامههايي از اين دست را سنگينتر كرده است.
متن کامل:
http://www.salamatiran.com/NSite/FullSt ... %9F&type=3
ورود
ثبت نام
راهنما
اعضا
