یک انتقاد صحیح بایستی شرایط زیر را داشته باشد تا بتواند ضمن آنکه تأثیر گذار است، سبب ناراحتی و نارضایتی طرف مقابل هم نشود :١- قبل از انتقاد کردن و بیان اشکالات گفتار و رفتار طرف مقابل،
ابتدا مختصری از محاسن، خوبیها و توانمندیهای او سخن بگوئید، این کار باعث میشود فرد احساس کند شما دوست او هستید و دشمنی ندارید. و در نتیجه حاضر به شنیدن سخن شما خواهد بود .
٢- مختصری از زمانهایی که خودتان خطا یا اشتباهی کردهاید سخن بگوئید تا طرف مقابل احساس نکند قصد شما از انتقاد کردن اثبات برتری خود و ضعف طرف مقابل است.
سخن گفتن از اشتباهات خود زمینه پذیرش را در طرف مقابل ایجاد میکند.3- وقتی میخواهید خطا و اشکال طرف مقابل را بگوئید دقت کنید،
خطا و اشتباه را بطور مستقیم بازگو نکنید، بلکه این کار را غیر مستقیم انجام دهید. مثلاً بصورت سؤال مطرح کنیم که آیا از نظر شما این سخن یا عمل چگونه است؛ خوب یا بد؟
4- موضوعی را که می خواهید از آن انتقاد کنید
تا حدامكان واضح و مشخص بيان كنيد.
٥- اجازه ندهيد گفتههايتان از احساسات منفي شما رنگ بگيرد.
مواظب باشيد صدايتان بلند و لحن كلامتان خشن و طعنهآميز نباشد.٦- در مرحله چهارم مستقیم دستور ندهیم و برای اصلاح سخن یا رفتار مورد نقد به صورت دستوری تحکم نکنیم، بلکه
سخن یا رفتار درست را پیشنهاد بدهیم.
٧- خیلی دقت کنید هنگام انتقاد کردن و ایراد گرفتن، موضوع و سخن معیوب را مورد انتقاد قرار دهید و از بد بودن آن سخن بگوئید و هیچگاه صفت بد یا زشت یا غلط را به شخصیت خود فرد نسبت ندهید، در واقع
کار بد و ناشایست را سرزنش کنید نه شخصیت خود فرد را.
٨-
واضح و شمرده سخن بگوييد، به طوري كه طرف مقابل انتقاد شما و دليل مطرح كردن آن را بفهمد.
٩-
اطمينان حاصل كنيد كه اعمال و رفتاري را كه مورد انتقاد قرار ميدهيد، قابل تغيير است. در غير اينصورت از انتقاد صرفنظر كنيد.
١٠- حساس باشید که هنگام انتقاد کردن
هدف خود را گم نکنید هدف تأثیر گذاری و اصلاح کردن است. پس موضوع را كش ندهيد و انتقاد را به سخنراني یا بحث و جدل بیهوده تبديل نكنيد، در این مسیر ممکن است طرف مقابل با ابراز نارضایتی و توجیه کردن سخن خود ناخودآگاه ما را به موضع جدل بکشد و در این جریان هدف اصلی فراموش شود و گفتگو به مسیر غلط کشیده شود. در اینجاست که شنونده بيحوصله ميشود و توجهي به آن نميكند.
١١-
خطا و اشتباه طرف مقابل را بگونه ای مورد انتقاد قرار دهیم که آن را قابل اصلاح و جبران نشان دهیم، افراط در انتقاد کردن میتواند به جایی برسد که همه راهها را برای جبران خطا و اشتباه مسدود نشان دهد و فرد مرتکب خطا از اصلاح خطای خود ناامید و مایوس شود.
١٢- برای متقاعد کردن خطا کار بودن طرف مقابل یا غلط بودن سخن و رفتار او
از برچسب زدن به او خودداری کنید، مثلاً بکار بردن عباراتی مانند: «تو همیشه خطا میکنی»، «توهیچ وقت دقت نمیکنی» «تو آدم سهل انگاری هستی»، تأثیر گذاری انتقاد را به صفر می رساند.
1٣-
بكوشيد با پيشبيني واكنشهاي منفي شخصي كه مورد انتقاد قرار ميگيرد، از بروز آن جلوگيري كنيد. جملاتي مانند: «ميدانم که به من اين اجازه را ميدهيد که در مورد… حرف بزنم، چون معتقدم كه براي شما مفيد خواهد بود». در كاهش واكنشهاي منفي مؤثر ميباشد.
١٤- از ژستهاي خشمآلود، مانند گره كردن دست، اخم كردن، گره به ابرو انداختن و نظاير آن بپرهيزيد.
15- اگر نتيجه مثبت انتقاد خود را در رفتار انتقاد شونده مشاهده نموديد، وي را تحسين و
از اینکه به سخنان شما گوش کرده است تشکر كنيد.
( منبع:
http://doctormortezaee.blogfa.com/post-1.aspx )